آنفولانزا چیست؟ علائم، درمان، پیشگیری و هر آنچه درباره آنفولانزا باید بدانیم
با افزایش بیماریهای تنفسی، بسیاری از افراد با شروع تب، لرز، بدندرد،
گلودرد، سرفه و ضعف شدید این سؤال را مطرح میکنند که آیا به
آنفولانزا مبتلا شدهاند یا یک سرماخوردگی ساده دارند.
شناخت علائم آنفولانزا و بهخصوص نشانههای خطر اهمیت زیادی دارد،
زیرا اگرچه بیشتر افراد بدون عارضه جدی بهبود پیدا میکنند، این بیماری
در سالمندان، کودکان کمسن، زنان باردار و افراد دارای بعضی بیماریهای
زمینهای میتواند شدیدتر باشد.
یکی از خصوصیات شناختهشده آنفولانزا، شروع نسبتاً ناگهانی آن است.
ممکن است فرد در ابتدای روز حال نسبتاً خوبی داشته باشد اما طی چند ساعت
دچار تب، لرز، سردرد، درد عضلات و احساس ضعف قابل توجه شود.
خلاصه مقاله:
آنفولانزا یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی است که معمولاً با تب، سرفه،
بدندرد، سردرد، گلودرد و ضعف شروع میشود. بیشتر بیماران طی حدود یک هفته
بهبود پیدا میکنند، اما سرفه و خستگی ممکن است بیشتر ادامه داشته باشد.
در افراد پرخطر یا موارد شدید ممکن است داروی ضدویروس مانند اوسلتامیویر
با نظر پزشک تجویز شود. آنتیبیوتیک خود ویروس آنفولانزا را درمان نمیکند،
اما اگر عفونت باکتریایی ثانویه ایجاد شود، ممکن است براساس تشخیص پزشک
نیاز به آنتیبیوتیک وجود داشته باشد.
آنفولانزا چیست؟
آنفولانزا یا Influenza یک بیماری عفونی دستگاه تنفسی
است که توسط ویروسهای آنفولانزا ایجاد میشود. ویروسهای آنفولانزای
نوع A و B از مهمترین عوامل ایجاد آنفولانزای فصلی در انسان هستند.
آنفولانزا عمدتاً دستگاه تنفسی را درگیر میکند، اما واکنش سیستم ایمنی
بدن به ویروس میتواند باعث ایجاد علائم عمومی قابل توجهی مانند تب،
لرز، سردرد، درد عضلات و ضعف شود. به همین علت بسیاری از مبتلایان
احساس بیماری و کوفتگی بیشتری نسبت به یک سرماخوردگی معمولی دارند.
طبق اطلاعات
سازمان جهانی بهداشت درباره آنفولانزای فصلی
بیشتر افراد طی حدود یک هفته از تب و علائم اصلی بیماری بهبود پیدا میکنند،
هرچند در بعضی افراد سرفه ممکن است دو هفته یا بیشتر ادامه داشته باشد.
مهمترین علائم آنفولانزا چیست؟
شدت علائم در افراد مختلف یکسان نیست، اما آنفولانزا معمولاً با مجموعهای
از علائم زیر همراه است:
- شروع نسبتاً ناگهانی بیماری
- تب یا احساس تب و لرز
- بدندرد و درد عضلات
- سردرد
- ضعف و بیحالی قابل توجه
- سرفه، که اغلب در شروع خشک است
- گلودرد
- گرفتگی یا آبریزش بینی
- کاهش اشتها
وجود همه این علائم برای تشخیص آنفولانزا ضروری نیست. بعضی افراد حتی
ممکن است تب واضح نداشته باشند. بنابراین تشخیص تنها با یک علامت انجام
نمیشود و شرایط بیمار، تماسهای اخیر و وضعیت گردش ویروسهای تنفسی نیز
اهمیت دارد.
آیا آنفولانزا میتواند علائم گوارشی ایجاد کند؟
بله. اگرچه آنفولانزا در درجه اول یک بیماری تنفسی محسوب میشود،
در برخی بیماران بهخصوص کودکان ممکن است علائم گوارشی نیز دیده شود.
این علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- تهوع
- استفراغ
- دلدرد
- اسهال
با این حال، بیماریای که تقریباً فقط با استفراغ و اسهال همراه باشد
و هیچ علامت تنفسی نداشته باشد لزوماً آنفولانزا نیست و ممکن است ناشی
از عفونتهای ویروسی دستگاه گوارش یا عوامل دیگری باشد.
تفاوت آنفولانزا و سرماخوردگی چیست؟
سرماخوردگی و آنفولانزا هر دو میتوانند آبریزش بینی، گلودرد و سرفه
ایجاد کنند، اما الگوی آنها اغلب متفاوت است.
| ویژگی |
آنفولانزا |
سرماخوردگی معمولی |
| شروع بیماری |
اغلب ناگهانیتر |
معمولاً تدریجیتر |
| تب |
شایعتر |
کمتر و معمولاً خفیفتر |
| بدندرد |
میتواند قابل توجه باشد |
معمولاً خفیفتر |
| ضعف و بیحالی |
گاهی شدید |
اغلب خفیفتر |
| آبریزش و گرفتگی بینی |
ممکن است وجود داشته باشد |
بسیار شایع |
| سرفه |
شایع و گاهی شدید |
ممکن است وجود داشته باشد |
با این وجود، تنها براساس علائم نمیتوان همیشه با اطمینان بین انواع
عفونتهای ویروسی تنفسی تفاوت قائل شد.
تفاوت آنفولانزا و کرونا چیست؟
آنفولانزا و COVID-19 میتوانند علائم بسیار مشابهی داشته باشند؛
از جمله تب، سرفه، گلودرد، سردرد، بدندرد و خستگی.
به همین دلیل تشخیص قطعی تنها براساس علائم همیشه امکانپذیر نیست.
در شرایطی که تشخیص دقیق اهمیت داشته باشد، بهویژه در افراد پرخطر،
پزشک ممکن است آزمایشهای تشخیصی آنفولانزا، کرونا یا سایر عفونتهای
تنفسی را توصیه کند.
آنفولانزا چگونه منتقل میشود؟
ویروس آنفولانزا عمدتاً از طریق ترشحات و ذرات تنفسی منتقل میشود.
صحبت کردن، سرفه و عطسه فرد مبتلا میتواند ذرات حاوی ویروس را وارد
محیط کند.
تماس نزدیک و طولانی با فرد بیمار، بهخصوص در محیطهای بسته و دارای
تهویه نامناسب، احتمال انتقال را افزایش میدهد.
شستن دستها، رعایت آداب سرفه و عطسه، تهویه مناسب و کاهش تماس نزدیک
با سایر افراد در زمان بیماری میتواند در کاهش انتقال مؤثر باشد.
آنفولانزا چند روز طول میکشد؟
در بسیاری از افراد سالم، تب و شدیدترین علائم بیماری طی چند روز کاهش
پیدا میکنند و بیشتر بیماران طی حدود یک هفته احساس بهبودی قابل توجهی
دارند.
با این حال، سرفه، احساس خستگی و کاهش انرژی میتواند مدت بیشتری ادامه
داشته باشد و ادامه سرفه برای مدتی پس از برطرف شدن تب، بهتنهایی به
معنای وجود عفونت باکتریایی نیست.
درمان آنفولانزا چگونه انجام میشود؟
در افراد سالم با بیماری خفیف، درمان اغلب شامل مراقبتهای حمایتی است.
استراحت کافی، مصرف مایعات و کنترل تب و درد میتوانند به بیمار کمک کنند.
۱. استراحت کافی
بدن هنگام مقابله با یک عفونت ویروسی نیاز بیشتری به استراحت دارد.
کاهش فعالیت و خواب کافی میتواند به تحمل بهتر دوره بیماری کمک کند.
۲. مصرف مایعات
تب و کاهش اشتها ممکن است دریافت مایعات را کم کرده و زمینه کمآبی
بدن را ایجاد کنند. مصرف مناسب آب و مایعات، بهویژه در کودکان و سالمندان،
اهمیت دارد.
۳. کنترل تب و بدندرد
در صورت نیاز میتوان از داروهای تببر یا مسکن مناسب استفاده کرد؛
اما انتخاب دارو و مقدار آن باید متناسب با سن، بیماریهای زمینهای
و شرایط بیمار باشد.
نکته مهم:
در کودکان و نوجوانان مبتلا به عفونتهای ویروسی نباید آسپرین بهصورت
خودسرانه برای درمان تب استفاده شود.
تامیفلو یا اوسلتامیویر چه زمانی استفاده میشود؟
اوسلتامیویر (Oseltamivir) که با نام تجاری Tamiflu
نیز شناخته میشود، یکی از داروهای ضدویروسی مورد استفاده در درمان
آنفولانزا است.
داروهای ضدویروس معمولاً زمانی بیشترین فایده را دارند که درمان
هرچه زودتر و ترجیحاً طی حدود ۴۸ ساعت اول شروع علائم
آغاز شود.
با این حال، گذشت بیش از ۴۸ ساعت به این معنا نیست که درمان در تمام
بیماران بیفایده است. در افراد بستری، بیماران پرخطر و موارد شدید
یا پیشرونده، پزشک ممکن است حتی پس از این زمان نیز درمان ضدویروسی
را تجویز کند.
برای اطلاعات بیشتر میتوانید راهنمای بهروز
CDC درباره داروهای ضدویروس آنفولانزا
را مطالعه کنید.
آیا همه افراد مبتلا به آنفولانزا باید تامیفلو مصرف کنند؟
خیر. بسیاری از افراد سالم مبتلا به آنفولانزای خفیف بدون دریافت
داروی ضدویروس بهبود پیدا میکنند.
در مقابل، درمان سریع افراد در معرض خطر عوارض، بیماران بستری یا افرادی
که بیماری شدید یا پیشرونده دارند اهمیت بیشتری دارد. تصمیم نهایی درباره
نیاز به داروی ضدویروس باید با توجه به شرایط بیمار توسط پزشک گرفته شود.
آیا در آنفولانزا باید آنتیبیوتیک مصرف کنیم؟
خود آنفولانزا یک بیماری ویروسی است و آنتیبیوتیک، ویروس
آنفولانزا را درمان نمیکند.
بنابراین در آنفولانزای ساده و بدون عارضه معمولاً نیازی به مصرف
آنتیبیوتیک وجود ندارد.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نهتنها باعث درمان سریعتر آنفولانزا نمیشود،
بلکه میتواند باعث عوارض دارویی و افزایش مقاومت میکروبی شود.
چه زمانی ممکن است همراه آنفولانزا آنتیبیوتیک لازم باشد؟
نکته مهم این است که گاهی در جریان آنفولانزا یا پس از آن،
یک عفونت باکتریایی ثانویه روی بیماری ویروسی سوار میشود.
در این شرایط ممکن است بیمار علاوه بر درمان آنفولانزا به آنتیبیوتیک
نیز نیاز داشته باشد.
برای مثال ممکن است پس از آنفولانزا موارد زیر ایجاد شوند:
- سینوزیت باکتریایی
- عفونت گوش میانی
- پنومونی یا عفونت باکتریایی ریه
- برخی عفونتهای باکتریایی دستگاه تنفسی
همچنین اگر بیمار دچار علائم برونشیت شود، پزشک باید بررسی کند که
آیا بیماری همچنان ماهیت ویروسی دارد یا شواهدی به نفع عفونت باکتریایی،
پنومونی یا عارضه دیگری وجود دارد؛ زیرا بسیاری از موارد
برونشیت حاد نیز ویروسی هستند و صرف وجود سرفه یا برونشیت
به معنی نیاز به آنتیبیوتیک نیست.
در صورتی که پزشک براساس شرح حال، معاینه و در صورت لزوم بررسیهای
تکمیلی به وجود یک عفونت باکتریایی ثانویه مانند سینوزیت باکتریایی
یا پنومونی مشکوک شود، ممکن است
آنتیبیوتیک همزمان با سایر درمانهای لازم تجویز شود.
به زبان ساده:
آنفولانزای ویروسی ساده ← معمولاً آنتیبیوتیک لازم ندارد.
آنفولانزا همراه با عفونت باکتریایی ثانویه ← ممکن است براساس تشخیص پزشک
به آنتیبیوتیک نیاز داشته باشد.
چه علائمی میتواند عفونت ثانویه را مطرح کند؟
یکی از الگوهای مهم این است که بیمار پس از چند روز رو به بهبود باشد،
اما دوباره حال او بدتر شود؛ برای مثال تب مجدداً ایجاد شود یا سرفه،
تنگی نفس، درد قفسه سینه، ترشحات بینی، درد و فشار صورت یا وضعیت عمومی
بیمار بهطور واضح تشدید شود.
البته هیچکدام از این علائم بهتنهایی وجود عفونت باکتریایی را اثبات
نمیکنند و تشخیص نهایی باید توسط پزشک انجام شود.
چه کسانی بیشتر در معرض عوارض آنفولانزا هستند؟
آنفولانزا در بیشتر افراد سالم بدون عارضه جدی بهبود پیدا میکند،
اما بعضی گروهها احتمال بیشتری برای ابتلا به بیماری شدید یا عوارض دارند.
- افراد ۶۵ سال و بالاتر
- کودکان کمسن، بهخصوص زیر ۲ سال
- زنان باردار
- افراد مبتلا به آسم
- بیماران مبتلا به COPD و سایر بیماریهای مزمن ریوی
- افراد دارای بیماریهای قلبی
- بیماران مبتلا به دیابت
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
- برخی بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن کلیه، کبد یا سیستم عصبی
این افراد در صورت بروز علائم سازگار با آنفولانزا بهتر است زودتر
با پزشک مشورت کنند و منتظر شدید شدن بیماری نمانند.
مهمترین عوارض آنفولانزا چیست؟
یکی از مهمترین عوارض آنفولانزا پنومونی یا ذاتالریه
است. پنومونی میتواند مستقیماً در ارتباط با عفونت ویروسی ایجاد شود
یا در برخی بیماران عفونت باکتریایی ثانویه به آن اضافه شود.
آنفولانزا همچنین ممکن است بیماریهای زمینهای مانند آسم، COPD و
بعضی بیماریهای قلبی را تشدید کند.
به همین دلیل برای تعیین شدت بیماری نباید فقط به عدد تب توجه کرد.
تنفس بیمار، سطح هوشیاری، توانایی نوشیدن مایعات و وضعیت عمومی او نیز
بسیار مهم هستند.
چه علائمی در آنفولانزا خطرناک هستند؟
در صورت بروز علائم زیر، ارزیابی سریع پزشکی اهمیت دارد:
- تنگی نفس یا سختی قابل توجه در تنفس
- کبودی لبها یا صورت
- درد یا فشار مداوم قفسه سینه
- گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
- ضعف بسیار شدید یا بدتر شدن واضح وضعیت عمومی
- علائم قابل توجه کمآبی بدن
- بهبود اولیه و سپس بازگشت تب یا بدتر شدن واضح سرفه
در کودکان نیز سختی تنفس، بیحالی غیرعادی، کاهش هوشیاری، کمآبی یا
بدتر شدن سریع وضعیت عمومی نیازمند توجه پزشکی است.
آیا واکسن آنفولانزا مؤثر است؟
واکسیناسیون یکی از مهمترین روشهای کاهش خطر ابتلا به آنفولانزا
و بهخصوص کاهش احتمال بیماری شدید و عوارض آن است.
ویروسهای آنفولانزا به مرور تغییر میکنند و به همین دلیل واکسن
آنفولانزا بهصورت دورهای بهروزرسانی شده و معمولاً واکسیناسیون
سالانه توصیه میشود.
چه افرادی بیشتر باید به واکسن آنفولانزا توجه کنند؟
اهمیت واکسیناسیون در سالمندان، زنان باردار، کودکان، افراد دارای
بیماریهای مزمن و افرادی که احتمال عوارض شدید در آنها بیشتر است،
بالاتر است.
زمان و نوع مناسب واکسن میتواند براساس سن، شرایط فرد، کشور محل زندگی
و توصیههای بهداشتی هر فصل متفاوت باشد.
برای مطالعه بیشتر میتوانید به
راهنمای سازمان جهانی بهداشت درباره پیشگیری از آنفولانزا
مراجعه کنید.
برای جلوگیری از انتقال آنفولانزا چه کنیم؟
- هنگام بیماری تماس نزدیک با سایر افراد را محدود کنید.
- هنگام سرفه و عطسه دهان و بینی را بپوشانید.
- دستها را بهطور مرتب بشویید.
- از تماس دست آلوده با چشم، بینی و دهان خودداری کنید.
- تهویه محیطهای بسته را بهبود دهید.
- در زمان بیماری از تماس نزدیک با سالمندان و افراد پرخطر پرهیز کنید.
- واکسیناسیون فصلی را براساس توصیههای پزشکی در نظر بگیرید.
اگر در یک خانواده فرد سالمند، بیمار مبتلا به بیماریهای مزمن ریوی،
فرد دارای ضعف سیستم ایمنی یا شخص دیگری با احتمال بالای عوارض حضور دارد،
رعایت این اقدامات اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا ترشحات زرد یا سبز به معنی نیاز به آنتیبیوتیک است؟
خیر. تغییر رنگ ترشحات بینی یا خلط بهتنهایی عفونت باکتریایی را اثبات
نمیکند. در عفونتهای ویروسی نیز ممکن است رنگ ترشحات در طول بیماری
تغییر کند.
برای تشخیص سینوزیت باکتریایی، پنومونی یا سایر عفونتهای ثانویه باید
مجموعه علائم، مدت بیماری و یافتههای معاینه در نظر گرفته شوند.
اگر یکی از اعضای خانواده آنفولانزا گرفت چه کنیم؟
بهتر است تماس نزدیک فرد بیمار با سایر اعضای خانواده، بهخصوص سالمندان
و افراد پرخطر، تا حد امکان کاهش پیدا کند. شستن مرتب دستها، رعایت
آداب سرفه و عطسه و تهویه مناسب محیط نیز میتواند به کاهش انتقال کمک کند.
اگر فرد پرخطری پس از تماس با بیمار دچار علائم آنفولانزا شود، بهتر است
زودتر با پزشک مشورت کند؛ زیرا در برخی بیماران زمان شروع درمان ضدویروسی
اهمیت دارد.
آیا آنفولانزا خطرناک است؟
برای اکثر افراد سالم، آنفولانزا یک بیماری خودمحدودشونده است و فرد
بدون عارضه جدی بهبود پیدا میکند. با این حال نباید آنفولانزا را در
تمام افراد معادل یک «سرماخوردگی ساده» در نظر گرفت.
در سالمندان، کودکان کمسن و افراد دارای بعضی بیماریهای زمینهای،
آنفولانزا ممکن است منجر به پنومونی، تشدید بیماری زمینهای، بستری
در بیمارستان و در موارد شدید عوارض جدی شود.
سؤالات متداول درباره آنفولانزا
آیا آنفولانزا همیشه با تب همراه است؟
خیر. بسیاری از بیماران تب دارند، اما نبود تب بهتنهایی آنفولانزا
را رد نمیکند.
آنفولانزا معمولاً چند روز طول میکشد؟
در بسیاری از افراد علائم اصلی طی چند روز کاهش پیدا میکنند و طی حدود
یک هفته بهبودی قابل توجه ایجاد میشود، اما سرفه و خستگی ممکن است
مدت بیشتری باقی بمانند.
آیا برای آنفولانزا آنتیبیوتیک لازم است؟
در آنفولانزای ساده خیر، زیرا بیماری ویروسی است. اما اگر عفونت
باکتریایی ثانویه مانند سینوزیت باکتریایی، پنومونی یا بعضی عفونتهای
تنفسی ایجاد شود، ممکن است با تشخیص پزشک آنتیبیوتیک تجویز شود.
آیا برونشیت بعد از آنفولانزا نیاز به آنتیبیوتیک دارد؟
نه همیشه. بسیاری از موارد برونشیت حاد ویروسی هستند. پزشک باید براساس
شرح حال، معاینه و علائم همراه تعیین کند که آیا عفونت باکتریایی یا
عارضه دیگری وجود دارد یا خیر.
تامیفلو را تا چند ساعت بعد از شروع آنفولانزا باید مصرف کرد؟
داروهای ضدویروس معمولاً در صورت شروع زودهنگام و ترجیحاً طی ۴۸ ساعت
اول بیشترین اثر را دارند، ولی در بیماران شدید، بستری یا پرخطر ممکن
است شروع دیرتر درمان نیز مفید باشد و تصمیم باید توسط پزشک گرفته شود.
آیا آنفولانزا میتواند باعث اسهال و استفراغ شود؟
بله، علائم گوارشی ممکن است رخ دهند و در کودکان بیشتر دیده میشوند،
اما آنفولانزا در اصل یک عفونت دستگاه تنفسی است.
چه زمانی باید برای آنفولانزا به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت تنگی نفس، درد قفسه سینه، کبودی، کاهش هوشیاری، کمآبی شدید،
وخامت قابل توجه وضعیت عمومی یا برگشت تب و بدتر شدن بیمار پس از یک
دوره بهبودی، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد. افراد پرخطر نیز بهتر است
در مراحل اولیه بیماری با پزشک مشورت کنند.
جمعبندی؛ در زمان ابتلا به آنفولانزا چه نکاتی مهمتر است؟
آنفولانزا یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی است که اغلب با شروع نسبتاً
ناگهانی تب، بدندرد، سردرد، سرفه، گلودرد و ضعف همراه میشود.
بیشتر افراد سالم طی حدود یک هفته بهبود قابل توجهی پیدا میکنند.
استراحت، دریافت مایعات و درمان علائم برای بسیاری از بیماران کافی است،
اما افراد در معرض خطر و بیماران با علائم شدید باید زودتر ارزیابی شوند.
در صورت نیاز، داروهای ضدویروس بیشترین اثر را زمانی دارند که درمان
زود شروع شود.
همچنین باید به تفاوت بین عفونت ویروسی اولیه و عفونت باکتریایی
ثانویه توجه داشت. آنتیبیوتیک برای درمان خود آنفولانزا
کاربرد ندارد، اما اگر در ادامه بیماری سینوزیت باکتریایی، پنومونی یا
عفونت باکتریایی دیگری ایجاد شود، ممکن است پزشک مصرف آنتیبیوتیک را
همزمان با سایر درمانها ضروری بداند.
در نهایت، تنگی نفس، کبودی، درد قفسه سینه، کاهش هوشیاری، ضعف شدید یا
بدتر شدن مجدد بیمار پس از بهبود اولیه از علائمی هستند که نباید
نادیده گرفته شوند.
تذکر پزشکی:
مطالب این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی نوشته شده است و جایگزین
معاینه، تشخیص و تجویز پزشک نیست. مصرف داروهای ضدویروس و آنتیبیوتیک
باید براساس شرایط بیمار و نظر پزشک انجام شود.
منابع معتبر برای مطالعه بیشتر